نشود ميل آهن يا طلا در آتش سرخ كرده و انبونه بر دندان ملوف گذاشته ميل را در اين انبونه درآرند و به دندان دردناك رسانند و زمانى شائسته نهاده دارند و باز اعاده كنند اگر از داغ نيز فائده نشود و لثه متورم نباشد از زنبور قلع نمايند و يا ادويه قالعه كه در بحث تدبير قلع دندان خواهند آمد بر دندان نهند . و در وجع ريحى بعد تنقيه ادماغ محللات مثل سكنجبين و حب حرمل و ديگر ادويه محلله كه مسطور شد استعمال كنند و تكميد بسبوس گندم و نمك و بابونه و جاورس و مضمضه از باديان و انيسون و زيره هركدام درمى در آب جوشانيده نمايند و صمغ بطم و فلفل و پوست بيخ كبر و شب باريك ساخته در عسل آميخته بر دندان مالند و از آب سرد اشياى بادى و بلغمى پرهيز كنند و چيزهاى محلل بخورند . و گويند كه افيون جندبيدستر مساوى به روغن گل گداخته در گوش جانب دندان دردناك چكانيدن درد ريحى دندان را ساكن كند . و ايضاً وجع دندان كه از اشياى بارده و آب سرد عارض شود ايارج فيقرا يا مصطكى به روغن گل بمالند و آنچه در بحث ضرس بيايد مفيد شناسند . بالجمله در وجع بارد و همه ادويه محلله كه در علاج كلى درد دندان مسطور شد و آنچه بقلم مىآيد استعمال نمايند چنانچه زنجبيل و سير عاقرقرحا و صعتر و خردل به عسل مجموع يا مفرد به كار برند و ماليدن عنصل با فلفل سوده در تسكين درد دندان رطوبى و نزلى بتجربه رسيده و به دستور فلفل و پوست خشخاش را در گلاب جوشانيده مضمضه كردن و از بيرون طلا نمودن در حال درد ساكن كند . و كوت نمك گل تنباكو ماليدن نيز معمول است و فلفل گرد پاه مساوى كوفته بيخته بر دندان ماليدن و بالاى آن بيره پان خوردن نيز براى درد بارد دندان معمول و شب يمانى ماليدن و دفع كذا فلفل به گلاب يا سركه جوشانيده مضمضه كردم مجرب و مضمضه از تخم شبت و زيره كرمانى و اذخر به اندكى عاقرقرحا سودمند است و مضمضه با آب زيتون مالح يا مع عود صليب مجرب استاد صاحب شفاء الاسقام است و يا به ماء العسل كه در آن پودينه و زوفاو عاقرقرحا و بيخ قثا الحمار جوشانيده باشند مضمضه نمايند و قدرى ثوم جوش كرده بر دندان نهند . و اگر سهاگه تليه را بر آتش نهند از دسته آهنى صلايه كرده بعد از آتش فرود آورده باز صلايه كنند بمالند مجرب است . و اگر تهوتهو سوخته برابر او فزايند نيز مجرب است و صرف توتياى سبز سوخته ماليدن و لعاب دهن بيرون انداختن از مجربات صاحب گنج بادآورد است و ادرك ورق درق ده نمك سوده بر آن پاشيده گرم نموده در دندان دردناك گذاشتن درد بارد در ساعت ساكن كند . و در بياض والد مرحوم نوشته كه پاره از سپرز گاو گرفته و نمك و فلفل بر آن پاشيده كباب كنند و آن را گرم به قدر برداشت درد دندان بگذارند كه بچسبد چون سرد شود دور كنند براى درد بارد نافع است و كذا شحم حنظل در روغن گاو بجوشانند و كفى كه از روغن برآيد بر سر هيل پنبه پيچيده گرفته بر دندان دردناك گذاشتن از مجربات آن مرحوم است و صنع سجهنه در دندان گرفتن و بلدى را سوده سنون كردن يا جوشانيده مضمضه كردن همچنين مضمضه به طبيخ ايرسا مسكن درد بارد است و برگ تور زير دندان گذاشتن و يا جوشانيده مضمضه كردن مفيد . و اگر فلفل سياه نيله ته ته بريان كته سفيد نمك سياه بر سائيده بمالند و آب بريزند به جهت درد ضرس نافع و يا سهاگه مرچ سياه با آب برگ و هتوزه سائيده بمالند و كسى را كه بلا در نقصان نكند به قدر يك سرخ از آن تراشيده در برگ پان مع مصالحه انداخته زير دندان داشتن و خائيدن و آب آن را ريختن جهت تسكين درد درد آموزده بعضى مجربين است و يا ليمو يك عدد كته دو ماشه مسى و دو ماشه روغن بلا در يك ماشه در طف آهنى خوب مخلوط كرده بر آتش انگشت جوش دهند تا غليظ گردد پس نگاه دارند و وقت شب بر دندان دردناك بمالند و بالاى آن گلودرى پان بخورند و آب آن از دهن اندازند و زمانى بر آن صبر نمايند كه براى درد استحكام دندان در بياض استاد مرحوم نافع نوشته و خرمهره زرد سوخته نيله ته ته مازوى سبز هيراكسين نمك لاهورى پهئكرى بريان مرچ سياه دارفلفل مساوى سنون ساختن براى درد دندان از مولوى جمال الدين صاخب مرحوم منقول است و يانيله تهه تهه بريان زيره سفيد بريان گشنيز خشك زنجبيل قسط كته سفيد نمك سنگ مصطكى هر واحد يك درم فلفل سياه نيم درم سوده بمالند و در حين استعمال از آب سرد پرهيزند و يا نيله تهوتهو بريان نمك سانبهر كهته پيريا برابر گاه بر دندان مالند . و اگر ريوند چينى با مساوى آميخته بمالند فوراً تسكين ميدهد و بعضى در اين انزروت نيز مىآميزند و سنون كتهه سفيد پهئكرى بريان هر يك چهار ماشه نيله تهو تهو سوخته دو ماشه دانه الايچى سفيد يك ماشه كوفته بيخته ماليدن براى درد و استحكام دندان مجرب احقرست و يا فوفل سفيد بريان كزمازج كلان و خرد كات سفيد مازو و مصطكى پهئكرى بريان كسيس زرد هر واحد يك توله توتياى سبز سوخته شش ماشه كوفته بيخته سنون سازند كه براى درد دندان مجرب است . و اگر با برنگ سى و هفت دانه كباب چينى سيزده دانه عدس درست يازده دانه كوپنل درخت حبها و يك دام در يك نيم پاو آب بجوشانند چون سوم حصه بماند صاف كرده مضمضه نمايند نافع درد دندان و استحكام است و يا پوست درخت سرس چهار توله برگ چنبلى دو توله باى بژنگ سه ماشه جوشانيده مضمضه نمايند و مكرر به عمل آرند كه جهت درد دندان كه از هيچ دوابه نشود و خواه از گرم بود يا از ورم استاد مرحوم است و در نسخه ديگر پوست خشخاش سه توله نيز داخل است و مضمضه